Þegar skoðanaskipti byggjast ekki á því að ræða saman og hlusta heldur hávaða, skætingi og útúrsnúningum er þjóðfélagið orðið helsjúkt - einræðistilburðir og ofbeldi ráða ríkjum. Umræða af þessum toga leiðir til þöggunar. Raddir þeirra þagna sem eiga undir högg að sækja eða eru annarrar skoðunar en hávaðadólgarnir. Sú þöggun er skaðleg. Borið uppi af heift, hatri og sárindum veldur þetta ástand máttleysi og fullkomnu úrræðaleysi við úrlausn brýnustu verkefna.
Það hrundi margt fleira en efnahagur landsins í október 2008. Þar fóru vissulega miklir fjármunir í súginn en alltaf er hægt að vinna til baka forgengileg verðmæti. Þegar rætt er um kreppu á Íslandi er umfjöllunarefnið oftast nær tengt fjármálum, hins opinbera, fyrirtækja eða almennings. Minna ber á umræðu um það gjaldþrot lýðræðisins, sem við blasir. Þar er alvarlegasta kreppan í íslensku þjóðfélagi sem kemur m.a. í veg fyrir að unnið sé á hinni fjárhagslegu kreppu.
Gjaldþrot lýðræðisins kemur í veg fyrir að þjóðin rísi glöð og kvíðalaus úr rekkju á hverjum starfsdegi og takist bjartsýn á við verkefni dagsins - að búa í haginn fyrir sig og sína. Oft kemur mér í hug, þegar síbyljan og bölmóðurinn hefst, að þeir sem þannig geysast fram hafi legið svo illa í svefni að eyrun og augu hafi límst aftur - þeir hvorki hlusti né sjái til annarra í þjóðfélaginu. Unnvörpum, með hávaða og frekju, blogga menn, rita í blöðin, setja færslur á fésbókina eða geipa á öldum ljósvakans. Fordæmið er gefið af stjórnmálamönnum og fjölda álitsgjafa sem virðast allir hafa að markmiði að fyrsta dagsverkið skuli ætíð vera að gera sem minnst úr þeim sem eru á öndverðri skoðun, hreyta í þá ónotum, gera lítið úr þeim og helst hrekja út í horn sem fyrst og helst úr húsi. Umræðan er sliguð af því að finna höggstað og veitast að fólki í stað þess að andmæla með rökum þeim tillögum sem fram kunna að vera settar. Það er ekki siðaðra manna háttur að taka þátt í slíku, sómakært fólk kærir sig ekki um það skítkast sem þessu fylgir og heldur sig til hlés.
Forsenda þess að snúa af þessari braut er að við förum að virða og hlusta hvert á annað. Taka tillit til ólíkra skoðana, rökræða og velja okkur bestu leiðir að því að byggja hér upp það þjóðfélag sem við viljum sameinast um. Sú spurning sem við þurfum öðrum fremur að ræða er sú hvernig þjóðfélag við viljum hafa og hvernig við ætlum að ná þeim markmiðum sem við setjum okkur.
Þetta viðfangsefni verður ekki leyst í þingsölum eingöngu - þetta er verkefni sem verður að glíma við og leysa úti í samfélaginu. Ísland þarf á því að halda að fólk hafi svigrúm, því sé sýndur áhugi og sé hvatt til verka. Almenningur kallar á að »sérfræðingarnir« setji sig í hans spor. Virkt lýðræðið er forsenda endurreisnar Íslands.
